توانبخشی ومعلولین روستایی   
به دعوت همکاران ستاد برنامه ریزی روستایی بهزیستی کشور در همایش سه روزه ای که برای کارشناسان مسئول استان ها از 8/20برگزار شد شرکت نمودم .موضوع سخنرانی من ضرورت بهره گیری از مجتمع های روستایی وبرنامه های توانبخشی در روستا بوده است که خلاصه ای از مطالب ارائه شده به شرح زیر می باشد.
                                         فرصت ها را از دست ندهیم
یک موسسه بین المللی تولید وفروش کفش برای بازار یابی دو نفر از کارکنان خود را به یک کشور افریقایی به فاصله یک ماه اعزام نمود اولی بعد از بازدیداینطور گزارش داد، ”این کشور بازار مناسبی برای عرضه محصولات ما نیست چون مردم اینجا اصلا” کفش نمی پوشند، و دومی پس از بازدید اینگونه اعلام نظر کرد،”این کشور بازار بسیار مناسبی برای عرضه محصولات شرکت است زیرا مردم اینجا تاکنون کفش نپوشیده اند لذا موقعیت بسیار خوبی است که کفش ها یمان را به پایشان کنیم.
ما باید همیشه نگاه مثبت به داشته ها ومنابع در اختیار خود داشته باشیم وبه اصطلاح نیمه پر لیوان را نگاه کنیم . و برای ایجاد یک فرصت باید فرصت دان ، فرصت بین،فرصت یاب وفرصت شناس بود تا بتوان فرصت ساز شد
 با توجه به گران وكمياب بودن خدمات توانبخشي وازان سواجتناب ناپذير بودن پديده معلوليت به دليل ازدياد جمعيت،پيشرفت علم وتكنولوژي،افزايش سوانح وحوادث،ارتقاي سطح بهداشت بیماریهای ناشی از الودگی ها،تغییر هرم سنی جمعیت و...نه تنها هر ساله از تعداد معلولين كاسته نمي شود و نخواهد شد بلكه شاهد ازدياد جمعيت معلولين در كشور هستيم ودر مقابل عدم رشد امكانات واعتبارات متناسب بارشد جمعيت معلولين روز به روز سطح كمي وكيفي خدمات راكاهش مي دهد مگر اينكه به فكر چاره با شيم واز پتانسيلها وقابليت هاي در اختيارمان ونيز موجود در جامعه حداكثر بهره مفيد را ببريم ويكي از ان منابع موجوددر اختيار، كه متاسفانه تاكنون استفاده بهينه اي از ان نشده ودر طول سالهاي گذشته نيز بيشتر دستخوش فراز ونشيب وسياست هاي سليقه اي بوده تا يك راهبرد معين وباثبات، مجتمع هاي خدمات بهزيستي روستایی بوده است.
                                         نظام هاي ارائه خدمات توانبخشي
 همانطوري كه مطلعيد سه سيستم ارائه خدمات توانبخشي يعني مبتني برموسسات،فراموسسه اي ومبتني برجامعه دردنيا وجود دارد ودر ايران نيزتجربه هر سه نظام را داريم هر چند در جا ومكان خود در اكثر مواقع به كار گرفته نشدكه يكي از تبعات ان اختلاف بسيار زياد سطح خدمات در شهرها وروستاها مي باشد،به عنوان نمونه در مقطعي رشد قارچ گونه مراكز توانبخشي ويا همان سياست مبتني بر موسسات را داشته ايم بدون اينكه امكان ايجاد انها در روستاها فراهم باشد وازان سو نيزگسترش خدمات در دو سيستم ديگر كه تا حدودي مي توانست از عميق ترشدن اختلاف سطح خدمات بين شهر وروستابكاهد بسيار كند ودر بسياري از جاها ناكارامد بوده مثل تيم هاي سياري كه به روستاها اعزام مي شدند .
 مشكلات ومحدوديت هاي نظام هاي ارائه خدمات توانبخشي جهت اجرادر روستاها
 • فقدان جايگاه اداري وتشكيلاتي واعتباري لازم جهت ايجاد مراكز توانبخشي در روستاهادرسيستم مبتني بر موسسات
• گران وخارج ازتوان دولت بودن اجراي سسيتم فراموسسه اي وطبعا”محدوديت در گسترش خدمات از اين طريق
• فراهم نبودن بستر لازم جهت حضور نيروهاي تخصصي توانبخشي درروستا
ا • فقدان همكاري مناسب دستگاههاي ديگرجهت گسترش خدمات توانبخشي به روش مبتني بر جامعه
• كمبود منابع وامكانات در روستاها
 • فقدان پایگاه جامع اطلاعاتی
 • فقدان یک برنامه راهبردی (جامع وسیستمی)
                                              امارها

 ~70000-50000 افزایش سالیانه جمعیت معلولین کشور
720 ~میلیارد ریال حداقل هزینه اضافی سالیانه موردنیاز برای معلولین جدید(ماهیانه یک میلیون ریال برای هرمعلول)
 14/9% (8%کل افراد تحت پوشش بهزیستی) معلولین تحت پوشش روستایی درطرح c.b.r از کل شناسایی شده در روستاها
2/5% رشد جمعیت سالمندی
برآورد سالمندي در ايران • سال 1384 : بالغ بر 6/8 درصد جمعيت كشور 4/700/000 نفر
• سال 1388 : 7/6 درصد جمعيت كشور 5/700/000 نفر
• سال 1400 : بيش از 10 درصد
• سال 1430 : 23 درصد جمعيت كشور 26 ميليون نفر
 برآورد جمعيت كشور برحسب مناطق شهري و روستايي در سال 1384 روستايی شهری کل استان 22817160، 45650253 ،68467413 کل کشور .1173395 2326788 3500183 آذربايجان شرقی 1212206 1737220 2949426 آذربايجان غربی 551018 706606 1257624 اردبيل 904740 3549855 4454595 اصفهان 237567 307526 545093 ايلام 315038 501077 816115 بوشهر 1622460 10528282 12150742 تهران 410131 431871 842002 چهار محال و بختياری 1729636 3473134 5202770 خراسان رضوي 257146 253072 510218 خراسان جنوبي 420498 366420 786918 خراسان شمالي 1456268 2889339 4345607 خوزستان 423255 547691 970946 زنجان 144763 444749 589512 سمنان 1150519 1139557 2290076 سيستان و بلوچستان 1785719 2600150 4385869 فارس 362673 804188 1166861 قزوين 58972 1005484 1064456 قم 612545 961573 1574118 کردستان 875078 1557849 2432927 کرمان 645590 1292470 1938060 کرمانشاه 330474 364625 695099 کهگيلويه و بويراحمد 1086988 1323535 2410523 گيلان 884564 752499 1637063 گلستان 706386 1052242 1758628 لرستان 1349528 1469303 2818831 مازندران 434785 926609 1361394 مرکزی 747649 567018 1314667 هرمزگان 730269 1008503 1738772 همدان 197300 761018 958318 يزد
                                         تحلیلی اجمالی از امارواطلاعات
 • در صورت فقدان برنامه ریزی وتدابیر لازم در سال های اتی با بحران وبه عبارتی با فاجعه مواجه خواهیم شد. • در صورت عدم توجه کافی به روستا ها هر ساله شکاف بین سطح خدمات ارائه شده درشهروروستا عمیق تر حواهد شد. • واقعیت این است که منابع وتوان دولت محدود است پس حداکثر استفاده را باید از منابع موجود برد ودر عین حال به خلق فرصت های جدید پرداخت،چگونه،چطور،ودر چه زمانی ؟ • مشکلات بسیار جدی است پس به خود ائیم وبه نظر می رسد راه دومی وجود ندارد .
با توجه به دلايل اشاره شده از جمله محدوديت منابع وامكانات ،ظرفيت هاي بلااستفاده،امارواطلاعات وپژوهشهاي انجام شده درروستاهادرابعاد مختلف واز ان سونياز به يك برنامه جامع واينده نگر كه بتواند فاصله بين عرضه وتقاضا را در خدمات توانبخشي مورد نياز در روستاها كاهش دهد مطلوبترين وسهل الوصول ترين راه،استفاده مفيدتر وبهينه تر از مجتمع هاي خدمات بهزيستي روستايي وشناسایی وهدایت منابع جدید در این راستامي باشد. 


                                                  پیشنهادات
 راهکارها را می توان در دو بعد ظرفیت سازی درون وبرون سازمانی خلاصه نمود واز انجایی که بسیاری از این موارد پیشنهادی در هر دو بعد قابل تعریف است لذا به صورت ترکیبی وبه طور اجمال به انها اشاره نمود.
 تغییر نگرش درون وبرون سازمانی در سطوح مختلف وبه عبارت دیگر تغییر نگاه دست چندمی به جامعه هدف روستایی(واقعیت های باطنی حاکم ،چیزی جز گفته ها وظواهررا حکایت می کند)  تشکیل شورای سیاستگذاری با حضورنمایندگان کلیه معاونت ها
طراحی شبکه جامع توانبخشی (شهری وروستایی)
 ثبات مدیریتی
 طراحی یک راهبرد علمی وسیستمی ومعین وباثبات
 تمرکز زدایی وبهینه سازی
 تقویت تشکیلات وبودجه واعتبارات
 تشکیل پایگاه جامع اطلاعاتی
 فراهم نمودن بستر لازم جهت حضورمردم وبخش های غیر دولتی در روستاها جهت ارائه خدمات تخصصی وغیر تخصصی توانبخشی
ارتقای سطح علمی روستایاران وبرنامه ریزی جهت حضور متخصصین توانبخشی در روستاها با اجرای طرحهایی مشابه پزشک روستا
 حاکم شدن نگاه پیشگیرانه وتوجه علمی وعمیق به اسیب ها به جای صرف تمام توان در اسیب دیدگان
 برقراری یک نظام بیمه ای جامع روستایی در کلیه ابعاد
 پرداختن به مقوله حوادث غیرمترقبه ومعلولین در روستاها
لینک